sabato 29 luglio 2017

Bëhu Fresh!

Bëhu Fresh!
[publikuar në: Nutrika Nr 2, Tiranë, shkurt 2017, f. 1-2.]
Nëse do të duhej të të jepja këshilla, si më i vogël që je, do të të jepja vetëm një: anëtarësohu në FRESSH!
Anëtarësimi është gjëja më e lehtë, të mjafton të mendosh ndryshe, si gjithë të tjerët, të duhen dhe ca këmisha e buzëqeshje të duhura, sidomos këto të fundit; si çdo aspirant kandidat duhet të dish, dhe sigurisht që di, se buzët e varura nuk dalin mirë në televizor, madje më keq, japin përshtypjen që po mendon se gjërat nuk shkojnë mirë. Nëse do të shfaqesh se mendon, por gjëra të thella e jo shqetësuese, atëherë thjesht të duhen një palë syze, nga ato të mëdhatë, janë në modë tani, kuptohet pa numër, qetësuese i quajnë, dhe menjëherë të gjithë kuptojnë që ti kalon orë e orë të tëra përpara kompjuterit duke studiuar.
Dhe karriera nuk është e vështirë, mund të arrish të bëhesh kryetar. Për këtë të duhet pak impenjim, të kuptohemi, për hir të zotit asgjë e vështirë – me që ra fjala, tani të kuqtë i kanë mirë punët me zotin, pagëzohen, pagëzojnë, martohen në kishë, bëjnë syneti; është mirë, kupton, mbaje mend. Duhet të mësosh vetëm pak folklor komunist; gjëra interneti, nja dy këngë të De Gregorit apo Manu Çaos (thjesht titujt, ë!, se asnjë s’ka pse ngarkohet shumë), të duhen dhe nja dy citime të Çe Gevarës ose të Gramshit; edhe këtu nuk ka nevojë të ngarkohesh, ca meme fejsbuku dhe je në rregull. Kuptohet, duhet të dish ndarjen e së mirës nga e keqja; këtu të ndihmoj unë: “Çe Gevara ishte një i ri idealist, i pëlqente motori, udhëtimet dhe liria”, kaq mo!
Se për pak harrova, që të bëhesh udhëheqës, duhet të dalësh përpara një jurie. Skemën e ke të qartë: katër veta, një skenë, një mikrofon, një pulsant... dhe ti vlen. Është e qartë, përpara jurisë duhet të flasësh, mos u shqetëso, sa më shumë skema boshe të ngresh dhe fjalë të huaja të përdorësh aq më mirë është, shiko po ngece mos e vra mendjen, fol sa shtypëse, e prapambetur dhe patriakale është shoqëria shqiptare dhe je në rregull. Ki parasysh që nuk kanë rëndësi realiteti apo realizueshmëria e gjërave që thua – po ti! – etërit themelues morën në qafë gjysmën e botës me kopaçet që këpusnin; ti në një konkurs bukurie je. E di, do më thuash që je i turpshëm; edhe!, jetojmë në kohë relative, jetojmë në kohë ku defekti dhe padija janë virtyt. Kije parasysh, kjo është pika jote e fortë, pasi ti ke mendimin tënd.
Nëse kjo skemë të duket e vështirë, mendo për kohët e vjetra, kur duhet të takoheshe dhe bindje qindra njerëz, të flisje përpara njëmijë të tjerëve që të kundërshtonin, kur ndonjëherë ngrihej, si i thonë sot, edhe zëri, kur duhet të shkruaje në gazetë, kur duhet të organizoje, ngrije struktura... jo or bos jo, je me fat, shoqëria e sotme nuk ju ngarkon.
Do më thuash: gjithë kjo puna sikur bie pak erë?! Edhe! Boll tani me teori konspirative. Pastaj, dëgjo, anëtarësinë nuk ta heq njeri, e aq më pak ekskursionet, edhe jashtë shtetit ë! E di ti, me autobus e gjëra. Pastaj ke kampet verore, e ke vetë parasysh, i ke sheshit: bar, gjoks e bythë; tani kjo e fundit sikur është më në modë, por ta thash jetojmë në kohëra relative e ti ke lirinë tënde.
Edhe në shkollë, mësuesit e pedagogët do të shohin me sy tjetër. Je rinia aktive, je i impenjuar, je shpresa, ke kuptuar botën dhe në fund të fundit je i yni, e për këtë nuk ka nevojë të të ngarkojnë shumë.
Nuk duhet të harrosh, madje duhet ta kujtosh çdo ditë, që më të mirat vinë me kohën. Anëtari njeh, njihet, takon, mëson dhe kështu përgatitet për vendin e punës. Nuk do rri tani të të shpjegoj si futesh në punë, e ke vetë të qartë, ndonjëherë qëllon që të shkosh në shkollë për letërsi e përfundon ekonomist, por mos harro që nuk duhet të rrimë skllevër të skemave të vjetërsuara.
Tani, për të thënë të vërtetën, këto gjëra nuk janë falas, nuk janë pa kosto. Duhet të shkosh në takime, të duartrokasësh (kemi breza të tërë duartrokitësish e ç’i ka gjetur?! Asgjë, shëndosh janë), të bësh fotografi fesjbuku, të mësosh artin e bindjes, të lajkut, sherit, rituitit, të mbysësh kritikën dhe të buzëqeshësh, të buzëqeshësh shumë pasi ti mundesh. Si e sheh, pa u ngarkuar, asgjë pa të cilën nuk ecet përpara.
E di, je i ri e mund të të vijë ndonjë gjë e çuditshme ndër mend, diçka e tipit, një ditë do të dorëzosh fëmijën tënd në të njëjtën gjendje, në të njëjtin ambient, në të njëjtën arrati nga përgjegjësitë; broçkulla idealiste!. Në fund të fundit, kur të të vijë vakti kjo puna e fëmijëve do ketë dalë fare nga moda – shokët kanë kohë që përpiqen – ose të paktën do jetë një lëmsh i atillë që as do e dish i kujt është fëmija yt e as e kujt do jetë gruaja jote – por ama një grua që kursen një milionë dollarë – shef ti ça bëhet, prandaj mos e vra. mendjen për këto gjëra.
Të them dhe të fundit fare: nuk do fresh, bëhu lërëi, ose libra – e, me këta bëhesh kryetar partie po deshe; ose ose, mund të luash dhe lojëra revolucionarësh, për pak kohë, kuptohet, por po më dëgjove bëhu fresh, buzëqesh dhe e ardhmja do të jetë e ndritur.

William Shakespeare's poem dedicated to women.

For all the violence imposed on her
For all the humiliation she has suffered
For her body that you have taken advantage of
For her intelligence that you have stepped
For the ignorance which you have left her in
For the freedom you have denied her
For the mouth you shut, and for the wings you clipped
Stand Gentlemen in front of a Woman.
And this is not enough, bow every time she looks at your soul
Because she knows how to see it
Because she knows how to make it to sing
Stand, Gentlemen, whenever she caresses your hand
Every time she dries your tears, as if you
were one of her children,
and when she waits for you, even if she would like to run
Stand, and remain standing my friends,
When she enters the room singing of love
and when she hides her pain and her loneliness
while having the terrible need to be loved.
Do not try to reach out to help her
when she collapses under the weight of the world
She does not need your pity.
She needs you to sit on the ground beside her
and wait for the beat of her heart eases and
her fear disappears, and the world
continues to turn quiet.
She is the first to stand and to give a hand to pull yourself up
and bring you closer to the sky,
high in the sky, where her soul lives
and where, Gentlemen,
you will never tear off her from.

- William Shakespeare -

“Why We Fight: Manifesto of the European Resistance" - Guillaume Faye


Filia = Dashuri Vëllazërore
[Në veprën “Nicomachean Ethics” të Aristotelit, termi “Philia” zakonisht përkthehet si "miqësi" ose “dashuri”.]
Koncepti aristotelian nënkupton 'miqësi' etno-kulturore, konsensus midis anëtarëve të të njëjtit Qytet [nënkupto: shteti dhe kombi].
Për Aristotelin, demokracia është e mundur vetëm brenda grupeve etnike homogjene, ndërkohë që despotët gjithmonë kanë mbretëruar mbi shoqëritë e fragmentuara.
Një shoqëri multietnike është domosdoshmërisht antidemokratike dhe kaotike, sepse mungon FILIA, kjo vëllazëri e thellë, e mishit dhe e gjakut të qytetarëve. Tiranët dhe despotët perçajnë dhe sundojnë, ata duan që Qyteti [nënkupto: shteti dhe kombi] të perçahet nga rivalitetet etnike. Kusht i domosdoshëm për të siguruar sovranitetin e popullit qëndron në unitetin e tij.
Kaosi etnik pengon zhvillimin e të gjitha formave të dashurisë vëllazërore. Një qytetari formohet në bazë të afërsisë - ose nuk formohet aspak. Doktrina abstrakte, integruese e Revolucionit Francez e parashikonte njeriun thjesht si një "njeri", si një banor, si një konsumator. Shpirti qytetar, siç jane siguria publike, harmonia shoqërore dhe solidariteti, bazohet jo vetëm në arsimim apo bindje, por në unanimitetin kulturor - në vlerat e përbashkëta, ne mënyren e jetesës dhe sjelljet e lindura.
[shkëpuur nga libri “Why We Fight: Manifesto of the European Resistance” i autorit francez Guillaume Faye]



mercoledì 24 maggio 2017

Ladies of the Tirana society in costumes of Central Albania.


Ladies of the Tirana society in costumes of Central Albania. On the right the wife of the General Consul of Albania in Corfu, Mrs. Rrok Stani. In the 30's of XXth century. ///
Zonja te shoqerise se larte ne Tirane. Ne te djathte bashkeshortja e Rrok Stanit - Konsullit te Pergjithshem te Shqiperise ne Korfuz, Vitet '30 te shek te XX-te.

Poezi nga Brunilda Ternova.

Banor i kohës
 
N’fund të kohës kemi me qenë veç pluhun,
dhe galaksitë kanë me i ushqy’ kujtimet prej nesh,
duke përshëndetë çdo grimcë tonën yjore,
në nderim të nji epoke t’pavdekshme.
Dhe prapë, si përherë,
do t’jetë sikur t’mos kishim ekzistu’ kurrë,
t’përjetsuem nga ligji i Njishit
tu jetu’ n’kujtime tjera,
në nji shumësi dimensionesh që kurrë s’i kemi përjetu’
tu pësu tingullin e kohës dhe t’muzgut,
prapë, mund të jemi si përherë,
t’vetmit banorë të kohës … si nji demiurg yjor.
 
 
 
I tejdukshëm asht thelbi
 
Ke pasë fatin për me qëndru n’kët botë,
dhe asht shumë serioze mënyra si i jepesh jetës,
tu kthy’ fjalë, o tu nxjerrë prej fundit,
t’ndërgjegjes tande që s’asht ma e qetë.
Asht e ditun që diskutimi asht i lodhshëm e shterpë.
ndërkohë që vrojtimi i nji mbretnie ma t’mirë shpesh prin,
kujt i trembet dielli kur shkëlqen dhe përpëlitet?
Dhe çfarë asht që dielli don, kur era e përhap qetësisht?
Nëse ylli mysafir i gjymtyrëve tona do t’ish e çdo qelizë
mbi fizikun e shpeshtë nji parajsë e re që lind,
ç’kuptim kemi me i dhanë kohës sonë që përzgjatet?
Ndoshta nji hapësinë me kapsulë t’zbrazët,
me litarët e kohës t’ankoruem, t’shtrimë dhe t’përdredhun,
ndoshta thelbi i ftohtë dhe i tejdukshëm i mendjes sonë.
Perspektiva ma ban t’arsyeshme kët’ tokë qiellore
e, përgjat cikleve t’modifikimeve t’thella
identifikimi im si nji kozmonaut në tokë
m’ban pjesë t’konfiguracioneve t’reja.
 
 
 
E papërshkrueshme
 
Asht kaq e rrallë që kam mund’ me të gjetë ty,
n’mes duhmës së ekzistencës sime t’ngrohtë dhe t’paqëndrueshme,
në nji të kryeme të tejshkueme përvëluese,
tu i shprehë gjanat ndërkohë që lufton kundër kufijve,
secilit prej atyne që i ekspozon në diell, lakuriq dhe kalimtarë.
 
Asht kaq e veçantë që kam mund’ me t’taku ty,
tu ngritë dallgë, tu shkatërru’ bregun me forcë e me djersë,
në nji të tashme që duhet rregullu’,
me shpirtin e tejmbushun duke shpërnda urrejtje dhe dashni,
në nji kohë t’papërcaktueme, ndërkohë që përballesh me diçka t’naltë.
 
Asht kaq e pazakontë që kam mund’ me t’zhvarrosun ty,
e ndalun dhe e habitun, eklektikisht pranë meje,
në nji rizbulim t’ndrojtun i gjithi për me u kuptu,
ndërkohë ajo gjaja e naltë të merrte në gji t’saj,
duke u ba forcë e natyrës në nji përjetësi t’madhnishme.
 
Asht kaq e çuditshme që s’kam mund’ me pasë qasje n’ty,
që kërkon vërtet me u ba, çka intimisht je,
në nji t’ardhme që duhemi me e ba sërish,
në diçka t’naltë që të tjerët i tejkalon,
si psikostazë e shumëfishtë për atë që ecë solemnisht.
 
 
Apo(e)teoza e nji dite
 
Vjen nji ditë e lartësohesh fatale,
dhe palat e mendimeve t’tërheqin,
për mos me t’lanë qetësi n’vetminë tande t’zhurmshme,
tu intonu’ frekuenca t’ndryshme n’mënyrë supersticioze.
 
Tu thithë energjitë e botës që ishte dhe nuk asht ma,
dhe tu e ndjekë veten nëpër rrugët e braktisuna t’qytetit tim,
nji ditë kam me e fundosë n’asgja jetën time t’improvizueme,
tu të sjellë ngadalë nji mllef mashtrues.
 
Asgjaja dhe gjithçkaja kanë me më folë për lot nji ditë,
tu e pranu’ dhe mohu’ si zakonisht t’kundërtën e përsosun,
e dashunueme n’pasqyrën time t’magjepsun do t’i kërkoj që të flasë për mue,
duke e çliru’ mllefin tand n’fluturimet e mia pindarike.
 
Si shaman i shpirtit n’trupin tand t’panjohun,
dhe gjithmonë pranë për tu zhytë nji ditë e zhveshun prej energjive,
në relievin e gjoksit tand të drejtë e të paprekun,
kam me mbështetë padepërtueshëm dashninë time të fshehtë.
 
Duhet me të dashtë sërish nji ditë,
dhe a e di, duhet delikatisht me mësu’ me të dashtë sërish,
me të tregu’ me shikime naive dhe t’qeshuna përvëluese,
ndjenjat e reja që i ndeshim rastësisht.
 
Tu peshku pyetësorët e moshës sime t’ambël,
e nëse ti kishe me pasë, kishe me mund’, me qenë edhe ti nji Parsifal i ri,
n’kërkim t’sendeve pa vlerë dhe të kupës sime t’shenjtë,
atëherë po, kisha me pasë, kisha me mund’, kisha me qenë… nji ditë.
 
 
Përshtati në gegnisht Orjela Apolloni 
https://atunispoetry.com/2017/02/19/poezi-nga-brunilda-ternova/#respond 

martedì 23 maggio 2017

German Postcard "Albanian Costumes" (1905)



German Postcard "Albanian Costumes" (1905)///
Kartoline gjermane "Kostume Shqiptare" (1905) ///
ALBANISCHE NATIONALTRACHT (1905)

"The symbolism of freemasonry: illustrating and explaining its science and philosophy, its legends, myths, and symbols" (1869)



From the book "The symbolism of freemasonry: illustrating and explaining its science and philosophy, its legends, myths, and symbols" (1869)
Autor: Albert Gallatin Mackey, 1807-1881
New York: Clark and Maynard
—

Albanian woman with national costume of southern Albania. The 30's-40's of XX century.



Albanian woman with national costume of southern Albania. The 30's-40's of XX century. ///
Grua shqiptare me kostum kombëtar të Shqipërisë jugore. Vitet '30-'40 e shekullit XX-të.

"The singers of Dukagjin" (northern Albania) - Studio: Jakova. Early 30's of XX-th century.



"The singers of Dukagjin" (northern Albania) - Studio: Jakova. Early 30's of XX-th century. ///
Kengetaret e Dukagjinit. Vitet '30 te shek te XX-te. Studio: Jakova.

Albanian immigrant girl from Korçë, Albania, photographed by the ''New York Times'' in the USA, 1911.


Albanian immigrant girl from Korçë, Albania, photographed by the ''New York Times'' in the USA, 1911. ///
Vajzë emigrante shqiptare nga Korça, Shqipëri e fotografuar nga "New York Times" në SHBA, viti 1911.